Ngân sách năm đầu: khoản một lần lớn hơn khoản hàng tháng

Có một sai lầm về chuẩn bị tài chính rất phổ biến: lập ngân sách dựa trên chi phí sinh hoạt hàng tháng.

Con số đó đúng cho năm thứ hai trở đi. Nhưng năm đầu tiên có cấu trúc hoàn toàn khác, vì nó chứa toàn bộ các khoản một lần — và chúng dồn vào đúng lúc bạn chưa có thu nhập ổn định.

Danh sách chi phí một lần

Trước khi đi:

• Phí hồ sơ, thị thực, giấy tờ cư trú cho từng thành viên
• Dịch thuật, công chứng, hợp pháp hoá lãnh sự
• Thi và chứng chỉ ngoại ngữ
• Công nhận bằng cấp nếu cần
• Khám sức khoẻ, tiêm chủng
• Vé máy bay cho cả nhà, và hành lý quá cước
• Bảo hiểm cho giai đoạn đầu trước khi vào hệ thống

Ngay khi tới:

• Chỗ ở tạm trong thời gian tìm nhà — khoản này hay bị bỏ sót và có thể kéo dài hơn dự tính
• Đặt cọc thuê nhà — thường vài tháng tiền thuê, cộng tháng đầu
• Phí môi giới nếu có
• Nội thất và đồ dùng — có thể là cả căn hộ trống hoàn toàn
• Đăng ký các dịch vụ và đặt cọc kèm theo
• Điện thoại, internet
• Quần áo mùa đông nếu bạn tới từ khí hậu nhiệt đới — đây là khoản thật và không nhỏ cho cả gia đình

Trong vài tháng đầu:

• Học phí kỳ đầu nếu là du học sinh
• Vé giao thông và các loại thẻ
• Chi phí cho con: đồ dùng học tập, hoạt động
• Chi phí phát sinh do chưa quen — mua nhầm, đi nhầm, phạt vì không biết quy định

Mục cuối nghe buồn cười nhưng nó có thật và đáng đưa vào dự phòng.

Vấn đề dòng tiền, không phải tổng tiền

Đây là điểm quan trọng nhất của bài, và nó khác với việc "có đủ tiền".

Ngay cả khi tổng tài sản của bạn dư dả, năm đầu có thể gặp vấn đề dòng tiền vì ba lý do:

Một: chi phí đến trước thu nhập. Bạn trả tiền cọc nhà trước khi nhận lương tháng đầu tiên. Với du học sinh thì còn xa hơn.

Hai: tiền của bạn có thể đang bị khoá. Nếu bạn dùng tài khoản phong toả cho chứng minh tài chính, phần lớn số tiền đó chỉ rút được theo tháng — nó không dùng được để trả cục tiền cọc nhà.

Đây là tình huống thật và rất khó chịu: có tiền trên giấy nhưng không rút ra được đúng lúc cần.

Ba: mở tài khoản ngân hàng mất thời gian. Ở nhiều nước, mở tài khoản cần giấy tờ cư trú và địa chỉ đăng ký — mà cả hai đều cần thời gian. Trong khoảng đó bạn không có nơi nhận chuyển khoản.

Ba điều này cộng lại tạo ra một giai đoạn vài tuần tới vài tháng mà bạn phải sống bằng tiền mang theo hoặc thẻ quốc tế.

Cách chuẩn bị

1. Tính riêng "tiền cần trong ba tháng đầu" tách khỏi tổng ngân sách năm đầu
2. Bảo đảm số tiền đó ở dạng dùng được ngay — không bị khoá, rút được từ nước ngoài
3. Mang theo một lượng tiền mặt hợp lý theo quy định khai báo của cả hai nước — nhớ rằng có ngưỡng phải khai báo
4. Có ít nhất hai thẻ quốc tế của hai ngân hàng khác nhau, và báo trước cho ngân hàng về việc bạn sẽ ở nước ngoài
5. Kiểm tra hạn mức rút tiền và phí khi rút ở nước ngoài
6. Mở tài khoản càng sớm càng tốt; hỏi trước ngân hàng nào nhận người mới tới với ít yêu cầu nhất
7. Cộng dự phòng ít nhất ba tháng chi tiêu cho những thứ không lường trước

Điểm sáu đáng làm trước khi đi: một số ngân hàng, đặc biệt ngân hàng trực tuyến, cho phép mở tài khoản với yêu cầu nhẹ hơn, và có tài khoản sớm gỡ được rất nhiều nút thắt.

Thứ tự làm việc trong tháng đầu

Trình tự này quan trọng vì các thủ tục phụ thuộc nhau:

1. Có chỗ ở, kể cả tạm — vì cần địa chỉ
2. Đăng ký địa chỉ cư trú — vì gần như mọi thứ khác cần nó
3. Xin mã số thuế hoặc mã số cá nhân nếu nước đó có
4. Mở tài khoản ngân hàng
5. Đăng ký bảo hiểm y tế
6. Hoàn tất thủ tục giấy tờ cư trú
7. Đăng ký cho con đi học
8. Đăng ký dịch vụ điện, nước, internet

Nếu bạn làm sai thứ tự, bạn sẽ kẹt — chẳng hạn không mở được tài khoản vì chưa đăng ký địa chỉ, hoặc công ty không trả lương được vì bạn chưa có tài khoản.

Lời khuyên cuối: hỏi công ty hoặc trường của bạn xem họ có hỗ trợ những bước này không. Nhiều nơi có, và họ không tự nói ra nếu bạn không hỏi.

Câu hỏi thường gặp