Sưởi mùa đông: khoản chi mà người từ xứ nóng không có khái niệm để lường

Đây là khoản chi mà người Việt sang châu Âu không có khái niệm sẵn để lường, đơn giản vì ở Việt Nam không có thứ tương ứng.

Và nó không nhỏ: ở các nước phía bắc, tiền sưởi trong mùa lạnh có thể là khoản lớn thứ hai trong ngân sách hộ gia đình, sau tiền nhà.

Cơ chế thanh toán và vì sao nó gây sốc

Đây là phần cần hiểu nhất, vì nó là nguồn của những hoá đơn gây sốc.

Ở nhiều nước, bạn không trả theo mức dùng thực tế mỗi tháng. Thay vào đó:

1. Đầu năm, nhà cung cấp ước tính mức dùng cả năm của bạn
2. Chia đều thành các khoản trả trước hàng tháng
3. Cuối kỳ, đọc đồng hồ thật và quyết toán
4. Dùng nhiều hơn ước tính thì phải trả bù một cục; dùng ít hơn thì được hoàn

Vấn đề với người mới tới: ước tính đầu kỳ dựa trên người ở trước hoặc trên mức trung bình, và nó có thể sai rất xa so với cách bạn thật sự dùng.

Hệ quả điển hình: bạn trả một khoản nhỏ đều đặn suốt năm, cảm thấy sưởi rẻ, rồi nhận một hoá đơn quyết toán lớn.

Hai việc nên làm:

• Tự đọc đồng hồ định kỳ và so với mức đang trả — phát hiện sớm thì điều chỉnh được
• Chủ động đề nghị nâng mức trả trước nếu thấy mình dùng nhiều hơn ước tính. Trả đều đặn dễ hơn nhiều so với trả một cục

Yếu tố quyết định: cách nhiệt của căn nhà

Đây là điều quan trọng nhất khi chọn nhà mà người mới tới hầu như không nghĩ tới.

Hai căn hộ cùng diện tích ở cùng thành phố có thể chênh nhau nhiều lần về tiền sưởi, tuỳ chất lượng cách nhiệt.

Các yếu tố ảnh hưởng:

• Năm xây và mức độ cải tạo — nhà cũ chưa cải tạo thường tốn nhiều nhất
• Cửa sổ — kính một lớp hay nhiều lớp là khác biệt rất lớn
• Vị trí căn hộ trong toà nhà — căn ở giữa được các căn xung quanh che chắn nên tốn ít hơn; căn tầng trên cùng, tầng trệt, hoặc căn góc thì tốn nhiều hơn
• Hướng — căn có nắng buổi chiều ấm hơn

Điểm về vị trí căn hộ rất đáng dùng khi chọn nhà và gần như không ai nói cho người mới biết.

Nhiều nước có chứng chỉ năng lượng bắt buộc cho nhà cho thuê, xếp hạng mức tiêu thụ. Hỏi xem chứng chỉ đó xếp hạng bao nhiêu — đây là một trong những câu hỏi có giá trị nhất khi đi xem nhà, và rất ít người thuê hỏi.

Câu hỏi phải hỏi khi thuê nhà

1. Tiền thuê đã bao gồm sưởi chưa? — nếu rồi thì bạn tránh được rủi ro quyết toán, nhưng thường tiền thuê cao hơn
2. Nguồn sưởi là gì? — khí đốt, điện, hay sưởi tập trung; chi phí khác nhau đáng kể
3. Chứng chỉ năng lượng của căn này xếp hạng bao nhiêu?
4. Hoá đơn sưởi của người ở trước là bao nhiêu? — con số thực tế đáng giá hơn mọi ước lượng
5. Nếu quyết toán thiếu thì trả thế nào?

Câu bốn là câu hiệu quả nhất và hoàn toàn hợp lý để hỏi. Chủ nhà hoặc môi giới thường có số này.

Cách giảm hoá đơn mà không phải chịu lạnh

• Hạ nhiệt độ vài độ — mỗi độ giảm tiết kiệm một phần đáng kể; mặc ấm trong nhà là chuyện bình thường ở châu Âu
• Hạ nhiệt độ ban đêm và khi đi vắng, nhưng đừng tắt hẳn — làm ấm lại từ lạnh hoàn toàn tốn hơn là duy trì mức thấp, và tắt hẳn có rủi ro ẩm mốc
• Đóng cửa các phòng không dùng và hạ sưởi ở đó, nhưng không tắt hẳn vì lý do trên
• Xả khí trong bộ tản nhiệt đầu mùa — bộ tản nhiệt có khí bên trong sẽ ấm không đều và tốn hơn. Đây là việc đơn giản và có tác dụng rõ
• Không che bộ tản nhiệt bằng rèm hoặc đồ đạc
• Dùng rèm dày và kéo lại khi trời tối
• Chặn khe hở ở cửa bằng nẹp hoặc chặn gió

Và một lưu ý về sức khoẻ, quan trọng hơn tiền

Có một cám dỗ tự nhiên với người mới tới: tiết kiệm bằng cách để nhà lạnh.

Cần nói rõ đây là lựa chọn có rủi ro thật:

• Nhà quá lạnh gây hại sức khoẻ, đặc biệt với trẻ nhỏ và người lớn tuổi
• Nhà lạnh và không thông gió gây ẩm mốc — hơi nước từ sinh hoạt đọng trên bề mặt lạnh. Nấm mốc gây bệnh hô hấp, và bạn có thể bị quy trách nhiệm và mất tiền cọc

Điểm thứ hai là thứ nhiều người Việt mới sang gặp phải mà không hiểu vì sao. Cách phòng rất đơn giản và cần thành thói quen: mở toang cửa sổ vài phút mỗi ngày để trao đổi không khí, kể cả giữa mùa đông.

Mở toang trong thời gian ngắn hiệu quả hơn và ít tốn nhiệt hơn so với hé cửa sổ cả ngày, vì nó thay không khí mà không làm nguội tường và đồ đạc.

Đây là một tập quán sinh hoạt rất phổ biến ở nhiều nước châu Âu, và nó là kiến thức thực tế đáng mang theo ngay từ mùa đông đầu tiên.

Câu hỏi thường gặp